Metin Türleri ve Dil Becerileri Açısından Türk Dili ve Edebiyatı Öğretim Programı Kazanımlarının Yükseköğretim Kurumları Sınavındaki Temsiline İlişkin Bir Analiz

Bu çalışmanın amacı, 2018 Türk Dili ve Edebiyatı Öğretim Programı’nda tanımlanan dil becerileri, metin türleri ve ölçme yaklaşımının, 2018–2025 yılları arasında uygulanan Yükseköğretim Kurumları Sınavı’nda hangi ölçüde ve hangi biçimlerde temsil edildiğini incelemektir. Araştırma doküman incelemesine dayalı nitel bir tasarımla yürütülmüş; öğretim programı, ilgili ölçme mevzuatı ile YKS’de yer alan Türkçe ve Türk Dili ve Edebiyatı soruları analiz edilmiştir. Veriler, metin türü dağılımı, dil becerileri ve ölçülen bilişsel süreçler temelinde betimleyici istatistiklerle değerlendirilmiştir. Bulgular, sınavın iki oturumunda ölçmenin çoktan seçmeli maddelerle gerçekleştirildiğini, ancak ölçülen yeterliliklerin farklılaştığını göstermektedir. Temel Yeterlilik Testi Türkçe alt testinin ağırlıkla okuma ve okuduğunu anlama becerisine dayandığı; Alan Yeterlilik Testi Türk Dili ve Edebiyatı alt testinde ise alan bilgisi sorularının baskın olduğu belirlenmiştir. Ayrıca yalnızca öncül metin içeren sorular tür açısından etiketlenmiş ve bulgular bu alt küme üzerinden değerlendirilmiştir. Sonuçlar, programın dört temel dil becerisi ve edebî metin çeşitliliğini esas alan yaklaşımı ile merkezi sınavların ölçme yapısı arasında yapısal bir ayrışma bulunduğunu ortaya koymaktadır. Çalışma, program–ölçme–sınav ilişkisini metin türü temsili ve dil becerileri odağında bütüncül biçimde ele alarak alan yazına katkı sunmaktadır.