Rukiye Mehtap ÖZLÜ
Bu çalışma, Avrupa Birliği hukukunda düzenlenen ulusal kimliklere saygı ilkesinin hukuki çerçevesini, kapsamını ve uygulamadaki yansımalarını incelemektedir. Söz konusu ilke, Birlik hukukunun birlik ve bütünlüğü ile üye devletlerin ulusal kimlikleri arasında denge kurulmasını amaçlayan temel referans noktalarından biri olarak ele alınmaktadır. Çalışma üç ana başlıkta incelenmekte olup ilk bölümde, ulusal kimliğe saygı ilkesinin Avrupa Birliği hukuk düzeni içindeki yeri incelenmektedir. Bu kapsamda, ilkenin, yetki paylaşımı, dürüst iş birliği ve Birlik hukukunun uygulanma biçimi üzerindeki etkileri değerlendirilerek Birlik ile üye devletler arasında kurulması gereken dengeye katkısı analiz edilmektedir. İkinci bölümde, ulusal kimliklere saygı ilkesinin unsurları analiz edilmekte olup bu ilkenin yalnızca anayasal kimlikle sınırlı olmadığı, idari yapı ile dilsel ve kültürel boyutları da içeren dinamik bir yapı arz ettiği vurgulanmaktadır. Çalışmanın üçüncü bölümünde ise ulusal kimliğe saygı ilkesinin Avrupa Birliği–üye devlet ilişkilerinde üstlendiği farklı işlevler analiz edilmektedir. Söz konusu ilke teoride, iş birliğini tesis etmek üzere düzenlenmiş olsa da uygulamada, ulusal yaklaşımlara bağlı olarak yıkıcı işlevler üstlenebilmektedir. Almanya ve İtalya örneklerinde anayasal diyalog ve iş birliği ön plana çıkarken Polonya ve Macaristan örneklerinde ulusal kimliklere saygı ilkesinin Birlik hukukuna karşı çatışmacı bir savunma argümanı olarak kullanıldığı görülmektedir. Sonuç olarak çalışma, ulusal kimliğe saygı ilkesinin kullanım biçimine bağlı olarak entegrasyonu güçlendiren bir köprü ya da hukuki uyuşmazlıkları derinleştiren bir araç olma potansiyeline aynı anda sahip olduğunu ortaya koymaktadır.