Burhan Özkurt, Yasin Altın, Esra Akbas Kekec
Bu araştırmada, sporcu öğrencilerin akademik ve sportif sorumlulukları arasında yaşadıkları spor–eğitim ikilemini ölçmeye yönelik geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı geliştirilmesi amaçlanmıştır. Ölçülmek istenen yapı tanımlandıktan sonra literatür taraması ve 44 sporcu öğrenciden elde edilen nitel veriler doğrultusunda madde havuzu oluşturulmuş; alan, ölçme ve değerlendirme ile dil uzmanlarının değerlendirmeleri sonrasında uygulama formu hazırlanmıştır. Keşfedici çalışma, farklı branşlarda spor yapan yaşları 15 ile 35 (19,46±3,93) arasında değişen 298 sporcu öğrenci üzerinde yürütülmüş; uç değerlerin çıkarılmasının ardından 287 gözlemle açımlayıcı faktör analizi gerçekleştirilmiştir. Analizler sonucunda sekiz maddeden oluşan tek boyutlu bir yapı elde edilmiş ve bu yapı toplam varyansın %62’sini açıklamıştır. Maddelerin faktör yükleri ,71 ile ,88 arasında değişmiştir. Doğrulayıcı çalışma başlangıçta yaşları 15 ile 35 (20,14±3,39) arasında değişen 1365 katılımcı ile yürütülmüş, iki uç değerin çıkarılmasının ardından analizler 1363 katılımcı üzerinden gerçekleştirilmiştir. İki hata kovaryansının serbest bırakıldığı tek faktörlü modelin iyi düzeyde uyum gösterdiği belirlenmiştir, χ²(18) = 129,03, RMSEA = ,067, SRMR = ,021, CFI = ,985, TLI = ,977. Standardize edilmiş faktör yükleri ,69 ile ,85 arasında değişmiş ve tüm faktör yükleri istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Cinsiyete göre yürütülen ölçme değişmezliği analizleri, ölçeğin biçimsel, metrik, skalar ve katı değişmezlik düzeylerini sağladığını göstermiştir. Klasik Test Kuramı’na dayalı madde analizlerinde düzeltilmiş madde-toplam korelasyonlarının ,66 ile ,81 arasında değiştiği belirlenmiştir. Cronbach alfa ve McDonald omega katsayıları sırasıyla ,93 ve ,94, test-tekrar test güvenirliği ise ICC = ,95 olarak hesaplanmıştır. Yakınsak geçerlik kapsamında AVE = ,62 ve CR = ,92 olarak belirlenmiş; spor–eğitim ikilemi ile sporcu tükenmişliği arasında pozitif yönlü anlamlı bir ilişki bulunmuştur (r = ,43, p < ,001). Madde Tepki Kuramı kapsamında politomik modeller karşılaştırılmış ve bilgi kriterleri açısından Kademeli Tepki Modeli’nin Genelleştirilmiş Kısmi Kredi Modeli’ne göre daha uygun olduğu görülmüştür. Madde ayırt edicilik parametreleri 2,13 ile 3,69 arasında değişmiş; eşik parametrelerinin sıralı olduğu ve tüm maddelerin yüksek ayırt edicilik gösterdiği belirlenmiştir. Sonuç olarak, elde edilen bulgular Spor–Eğitim İkilemi Ölçeği’nin spor ve eğitim alanında çift kariyer sürdüren bireylerin bu iki rol arasında yaşadıkları ikilem düzeyini belirlemede geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğuna ilişkin psikometrik kanıtlar sunmaktadır.