Ömer Faruk Karayel, Mehmet Ali Bahar
Bu araştırmanın amacı, 2025-2026 eğitim öğretim yılında okutulan 6. sınıf Türkçe ders kitabındaki yazma etkinliklerinin öz belirleme kuramı açısından uygunluğunu incelemektir. Nitel araştırma desenlerinden durum araştırmasıyla yürütülen çalışmada, Millî Eğitim Bakanlığı tarafından yayımlanan ders kitabındaki metin üretimine dayalı yirmi üç yazma etkinliği incelenmiştir. Veriler; öz belirleme kuramının özerklik, yeterlilik ve ilişkili olma gereksinimleri temel alınarak geliştirilen kodlama kitabı ve dereceli değerlendirme anahtarı aracılığıyla tümdengelimli içerik çözümlemesine tabi tutulmuştur. Kodlama güvenirliği, etkinliklerin bir bölümünün ikinci bir kodlayıcı tarafından bağımsız olarak kodlanmasıyla sınanmış ve yeterli düzeyde bulunmuştur. Bulgular, etkinliklerin en güçlü biçimde yeterlilik gereksinimini destekleyici göstergeler içerdiğini; özerklik gereksinimine yönelik göstergelerin orta düzeyde kaldığını; ilişkili olma gereksinimine yönelik göstergelerin ise görece sınırlı olduğunu göstermektedir. Sonuç olarak ders kitabının yazma görevlerini yapılandırma açısından güçlü olduğu ancak yazma eylemini anlamlandırma, paylaşma ve iş birliği içinde üretme boyutlarında geliştirilmeye açık yönler taşıdığı belirlenmiştir. Çalışma, yazma etkinliklerinin tasarımında üç temel psikolojik gereksinimi destekleyici göstergelerin daha dengeli biçimde yer alması gerektiğini önermektedir.