Millî Kimliğin İnşasında Bir Araç: Balkan Halk Şarkılarında "Türk" Temsilinin Dilsel ve İdeolojik Çözümlemesi

Bu çalışma, Balkan ulus-devletlerinin kuruluş sürecinde halk şarkılarının millî kimliği inşa etmedeki ideolojik rolünü incelemektedir. Bulgar, Sırp, Makedon, Yunan ve Arnavut örneklerinden hareketle, şarkı sözlerinde Osmanlı ve Türk figürünün nasıl bir düşman imgesi olarak kurgulandığı eleştirel söylem analizi yöntemiyle irdelenmektedir. Edward Said’in “öteki”nin temsili kuramından beslenen çalışma, Norman Fairclough’un metin, söylem pratiği ve sosyal pratik boyutlarını kapsayan analitik modelini temel almaktadır. Bu model ışığında, şarkı sözlerindeki dilsel stratejiler, bu sözlerin tarihsel bağlamdaki üretim ve yayılma süreçleri ile nihayetinde toplumsal hafıza ve iktidar ilişkilerini şekillendirme işlevleri sistematik olarak analiz edilmektedir. İncelemeler, Türk imgesinin “kara” veya “kahrolası” gibi niteleyicilerle, mağduriyet anlatılarıyla ve zafer söylemleriyle tutarlı biçimde olumsuzlaştırıldığını ortaya koymaktadır. Bununla birlikte, bu ötekileştirici söylemin içinde bey, bayrak gibi Türkçe kökenli kelimelerin varlığı, kaçınılmaz kültürel etkileşimin bir göstergesi olarak paradoksal bir durum yaratmaktadır. Çalışma, Türk temsilinin Balkanlar’da homojen olmayıp dinî ve etnik bağlamlara göre farklılaşan nüanslar taşıdığını göstererek, millî kimlik inşası süreçlerine kapsamlı bir bakış sunmaktadır. Sonuç olarak, halk şarkılarının basit kültürel miras öğeleri değil, aktif birer siyasi söylem aracı olarak nasıl işlev gördüğü ortaya konmaktadır.