Esra BEYHAN
Tarihte iki ayrı şehir olan Budin ve Peşte (bugünkü Budapeşte), Osmanlı Devleti için stratejik, ekonomik bakımdan oldukça önemlidir ve kızılelma ülküsüyle birlikte de anılır. Klasik edebiyat geleneği çerçevesinden bakıldığında da ilgili şehirlerin bazı divan şairlerini yetiştiren kültür iklimine sahip olmaları yanında, fethedilen yahut fethedilmesi amaçlanan beldeler olmaları, seyahat edilen yahut görev sebebiyle ikamet edilen yerler olmaları, aşk ve sevgili bağlamında ele alındığında metaforik bir kullanıma da sahip olmaları gibi özellikleriyle manzumelerde yer almaları dikkat çeken bir husustur. Budapeşte’yi oluşturan Budin ve Peşte’nin yer aldığı şiirlerin bir kısmı Osmanlı’nın Macaristan-Avusturya'yla olan mücadeleleri ve bu mücadeleler sonucunda kazanılan zaferleri anlatan fetihname ve gazavatnamelerde yer alır. Bir bölümü de şehrengiz yahut şehrengiz özelliği taşıyan çeşitli manzumeler içindedir. Bunlardan başka, şairlerin başından geçen olayları anlattıkları sergüzeştler, memduhların yeni görev yerlerini veya kazandıkları zaferleri tebrik etmek amacıyla kaleme alınan methiyeler, Osmanlı coğrafyasındaki yerleşim yerlerinin adlarının anıldığı bilâdiyeler ve âşıkâne, rindane tarzda yazılmış gazeller de Budin ve Peşte’nin yer verildiği manzumelerdir. Çalışma, Budin ve Peşte’nin, Klasik Türk şiiri genelinde, divanlar özelinde, nitelik, nicelik olarak nasıl yer aldığını ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çalışma nitel bir çalışmadır ve belge analizi yöntemi kullanılmıştır. Yazılı ve basılı kaynaklardan alınan veriler yorumlanmış, klasik şiir geleneğinde Budin ve Peşte’nin mahiyeti ortaya konulmaya çalışılmıştır.