Aysu Eren Yüce
İş yargılamalarında çabukluk ilkesinin temeli adil yargılanma hakkına ve usul ekonomisi ilkesine dayanmaktadır. Yargılamaların makul sürede sonuçlandırılması adil yargılanma hakkının en önemli unsurlarından biridir. İş mahkemelerinin görevine giren tüm davaların ivedilikle tamamlanması gerekmektedir. İş hukukuna ilişkin tüm yargılamalarda olduğu gibi, iş kazası ve meslek hastalığından kaynaklanan davalar bakımından da çabukluk ilkesinin önemi her geçen gün artmaktadır. Nitekim, ülkemizde uzayan yargılama süreleri sorunu, iş kazası ve meslek hastalığından kaynaklanan davalarda da bulunmaktadır. Bu konuda Anayasa Mahkemesi, iş kazası nedeniyle çalışma gücünü kısmen ya da tamamen kaybeden kişinin hukuki durumunun bir an önce çözülmesi gerektiğini vurgulamaktadır. İş kazası ve meslek hastalığına ilişkin davalarda zorunlu arabuluculuk hükümleri uygulanmamaktadır ancak bu uyuşmazlıkların ihtiyari arabuluculuk kapsamında çözümlenmesi mümkündür. Bununla birlikte, ihtiyari arabuluculukla çözümlenebilmesi mümkün iken, arabuluculuğa göre daha teknik ve bir yargılamanın söz konusu olduğu alternatif uyuşmazlık çözüm yöntemi olan tahkim yoluyla bu uyuşmazlıkların çözümlenememesi hukuken çelişkilidir. Yargılama süreleri konusunda yaşanan sorunlar devam etmektedir. Bu nedenle, iş uyuşmazlıklarında diğer alternatif uyuşmazlık çözüm yöntemleri de değerlendirilmelidir. Öğretide de aynı yönde ortaya konulan görüşler doğrultusunda, işçi ve hak sahiplerinin hak arama hürriyetleri ile adil yargılanma haklarının ihlal edilmemesi için mevzuat değişikliği yapılmalı, iş kazası ve meslek hastalığından kaynaklanan uyuşmazlıkların tahkim yoluyla çözümlenebilmesi mümkün kılınmalıdır. İş kazası ve meslek hastalıkları uyuşmazlıklarında işçiler için seçimlik bir kurumsal tahkim yargılaması bulunmalıdır. Söz konusu tahkim sistemi iş hukukunun koruyucu ve emredici yapısına uygun kurallarla düzenlenmelidir. Uzman hakemlerle mahkemeye göre daha hızlı gerçekleştirilecek bu yargılamanın, iş kazası ve meslek hastalıkları davalarında adil yargılanma hakkı ihlallerini de azaltacağı düşünülmektedir.