Ahmet HAŞİMİ
Aile bir toplumun temel çekirdeğidir. Uygulamalarda farklılıklar olmakla birlikte ailenin korunması konusunda tüm devletler tedbir almak ister. Türkler, ailenin önemi ve ailedeki fertlerin vazifeleri ile ilgili hususları kendi dönemlerindeki insanlara öğretmek ve daha sonraki kuşaklara bu öğretileri miras bırakmak istemişlerdir. Bu sebeple Orhun Kitabelerinden günümüze kadar pek çok eserde aile kavramı yerini almıştır. Bunun yanı sıra sözlü kültür ürünlerinde de aile ile ilgili hak ve sorumlulukları dile getiren hususları görmek mümkündür. Kutadgu Bilig’de de başta ideal devlet yönetimi olmak üzere pek çok konu işlenmiştir. Eserde ele alınan konulardan birisi de ailedir. Aile ile ilgili verilmek istenen mesajlar diyalog havası içerisinde zaman zaman atasözü ve deyim formatında ifade edilmiştir. Bu çalışmada Kutadgu Bilig’de aile hayatıyla ilgili tespit edilen beyitler evliliğin önemi, eş seçimi, çocuk terbiyesi, anne baba olmanın getirdiği zorluklar, anne baba ve çocuk hakkı ve akrabalarla olan münasebetler başlıkları altında sınıflandırılmıştır. Daha sonra bu beyitler Türkiye Türkçesine aktarılmış, beyitlerde ele alınan konular, varsa, Güncel Türkçe Sözlük’teki atasözleri ve deyimlerle karşılaştırılmıştır. Bu karşılaştırma sonucunda Kutadgu Bilig’de aile ile ilgili bazı kavramların zaman içerisinde kalıplaşarak atasözü ve deyimlere dönüştüğü tespit edilmiştir. Kutadgu Bilig’de aileyle ilgili tespit edilen hususlar sonuç bölümünde özetlenerek bazı önerilerde bulunulmuştur.