Mehmet Veysel Karataş, Emrullah Türk, Adem BÖLÜKBAŞI
Bu çalışma, modernleşme ve tıbbileşme süreçlerinin ölüm hadisesi etrafındaki toplumsal anlam dünyasında yarattığı yapısal dönüşümü analiz etmeyi ve bu bağlamda geleneksel yas ritüellerinin işlevsel potansiyelini tartışmayı amaçlamaktadır. Nitel araştırma geleneği içerisinde konumlanan bu çalışma, kuramsal bir doküman analizi yöntemiyle yürütülmüştür. Araştırma kapsamında Türkiye’de ölüm ve yas pratiklerine dair sosyoloji, antropoloji, sosyal hizmet, psikoloji ve kültürel incelemeler literatürü taranmış; ilgili çalışmalar karşılaştırmalı ve yorumlayıcı bir perspektifle analiz edilmiştir. Araştırmanın bulguları, modernleşme süreçlerinin ölümü ev ortamından hastane ve rehabilitasyon merkezi gibi sağlık ve bakım kurumlarına taşıyarak onu teknik bir sorun haline getirdiğini ve yasın kolektif niteliğini zayıflattığını göstermektedir. Buna karşın, Anadolu’da sürdürülen taziye ve mevlit gibi anma ritüellerinin, kaybın toplumsal ve kültürel düzeyde paylaşılmasını sağlayan, anlam üretimini destekleyen ve kültürel hafızayı canlı tutan son derece işlevsel yapılar olduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak, geleneksel pratiklerin barındırdığı bu kolektif başa çıkma mekanizmalarının, modern yas danışmanlığı ve manevi destek disiplinleriyle bütünleştirilmesinin kuramsal önemi vurgulanmaktadır. Çalışma, ölümü sadece biyolojik bir son değil, sosyokültürel bir hakikat olarak ele alan insan odaklı yaklaşımların gerekliliğine dikkat çekmektedir.