Hikmet Çil
İran’da 1870 yılında bir veba salgını meydana gelmiştir. İran yönetimi veba salgınını reddetmiştir. Salgının Osmanlı sınırına kadar yayılması nedeniyle Osmanlı Devleti bölgede araştırma yapmak üzere bir müfettiş görevlendirmiştir. Müfettişin yaptığı araştırma neticesinde salgının veba olduğu anlaşılmıştır. Akabinde Osmanlı Devleti, İran ile Osmanlı arasında geçişlerin yoğun olduğu Bayezid ve Hanekin’de karantina uygulamasını sıkılaştırmıştır. Salgının Osmanlı topraklarına yayılmasını önlemek amacıyla alınabilecek ek tedbirlere ilişkin ayrıca bir rapor hazırlanmıştır. Rapor, Osmanlı Devleti’nde bulaşıcı hastalıkların önlenmesi amacıyla teşkil edilen Meclis-i Umur-ı Sıhhiye’de kabul görmüştür. Önerilerin başında, İran’ın sağlık teşkilatının yetersizliği nedeniyle ülkenin sağlık işlerinin uluslararası bir karma komisyonca yönlendirilmesi yer almıştır. Bu ve diğer önerilerin görüşülmesi için Meclis, ayrı bir komisyonun kurulmasına karar vermiştir. Komisyonda, Meclis’te temsil edilen devlet delegelerinin katılımıyla 1872–1877 yılları arasında toplantılar yapılmıştır. Komisyonda İran’a karşı bir yaptırım kararı alınmamıştır; ancak İran’dan gelebilecek salgın tehlikelerine karşı hazırlıklı olunmaya devam edilmesi gereği vurgulanmıştır. Çalışmada İran vebası sürecine ilişkin gelişmeler ayrıntılı bir şekilde incelenecektir.