Banu Berber Babalık
Şeker, tarih boyunca gıda maddesi özelliğinin yanında ekonomik ve siyasi güç mücadelelerinin odağında yer alan stratejik bir ürün olmuştur. Türkiye’de şeker sanayi, Cumhuriyet’in kuruluşundan itibaren devlet öncülüğünde sanayileşme politikalarının temel taşlarından biri olarak görülmüştür.1950 yılında iktidara gelen Demokrat Parti (DP), sanayi politikasında bu mirası devam ettirmiştir. Bu dönem şeker politikaları, tarımsal üretimi artırma ve kırsal kalkınmayı sağlama hedefiyle şekillenmiştir. Bu kapsamda Amasya, Konya, Kütahya, Kayseri, Erzurum, Malatya gibi birçok ilde yeni şeker fabrikaları inşa edilmiştir. Bu fabrikaların kuruluşuyla istihdam, ulaşım, eğitim ve altyapı alanlarında gelişme sağlanmıştır. Bu çalışmada, DP döneminde (1950–1956) uygulanan şeker politikalarını tarihsel bağlamda analiz etmek amaçlanmıştır. 1950 yılı, DP’nin iktidara gelişiyle birlikte tarım ve sanayi politikalarında yeni bir yönelim başlamıştır. 1956 yılı ise hem genel ekonomi politikaları hem de şeker sektörü açısından bir kırılma evresini temsil etmektedir. 1954 sonrasında belirginleşen dış ticaret açığı ve kamu finansmanındaki sorunlar 1956’dan itibaren yatırım politikalarını etkilemeye başlamıştır. Bu özellikten dolayı 1956 yılı bilinçli bir kesit noktası olarak tercih edilmiştir. Bu çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi tekniği kullanılmıştır. Başbakanlık Cumhuriyet Arşivi belgeleri, TBMM tutanakları, gazete haberleri ve faaliyet raporları gibi birincil kaynaklar kullanılarak DP hükümetlerinin şeker sanayiine yönelik yatırım ve teşvik politikaları değerlendirilmektedir. Ayrıca akademik literatür taraması ile mevcut araştırmalarla karşılaştırmalı analiz yapılmıştır.