Mustafa Bayram, Durdu Mehmet Biçkes
Bu araştırma, Z kuşağı bireylerinin kişilik özelliklerinin kariyer değerleri üzerindeki etkisini incelemeyi amaçlamaktadır. Literatürde “dijital yerliler, .com çocuklar, net kuşağı, daima çevrimiçi” gibi farklı isimlerle anılan Z kuşağı, tamamen teknolojik bir dünyanın içine doğan ve teknolojik gelişmelerin yoğun yaşandığı bir dönemde yetişmiş olmaları nedeniyle önceki kuşaklardan farklı kişilik özellikleri göstermektedir. Bu farklılık aynı zamanda onların hayat serüvenlerindeki kariyer değerlerine yönelik duygularını, düşüncelerini ve hedeflerini şekillendirmektedir. Dolayısıyla, onların kişilik yapıları ile kariyer yönelimleri arasındaki ilişkinin anlaşılması hem akademik alanda hem de uygulamada önemli katkılar sağlayabilir. Türkiye bağlamında Z kuşağının kariyer değerleri üzerine yapılan çalışmaların sınırlı olması bu araştırmayı özgün kılmaktadır. Ayrıca çalışma, Beş Faktör Kişilik Kuramı ile Schein’ın Kariyer Değerleri yaklaşımını birlikte ele alarak literatüre teorik katkı sağlamaktadır. Çalışmanın örneklemini, Kayseri’deki üniversitelerde öğrenim gören 487 Z kuşağı öğrencisi oluşturmaktadır. Veriler, Soto ve John (2017) tarafından geliştirilen kısaltılmış Beş Faktör Kişilik Özellikleri Ölçeği ile Schein’ın (1990) Kariyer Değerleri Ölçeği kullanılarak anket yöntemiyle toplanmış ve SPSS yazılımı aracılığıyla analiz edilmiştir. Analizlerde geçerlilik ve güvenilirlik testleri, normallik incelemesi, tanımlayıcı istatistikler, korelasyon ve regresyon yöntemleri uygulanmıştır. Araştırma bulguları, kişilik özellikleri ve kariyer değerleri arasında pozitif ve anlamlı ilişkiler bulunduğunu ortaya koymuştur. Katılımcılar, kişilik boyutlarında en yüksek ortalamayı deneyime açıklık, en düşük ortalamayı ise duygusal denge boyutunda almıştır. Kariyer değerleri açısından ise en yüksek ortalama saf meydan okuma, en düşük ortalama ise girişimcilik boyutunda bulunmuştur. Bu sonuçlar, Z kuşağı bireylerinin kişilik özelliklerinin kariyer yönelimlerini anlamada belirleyici olduğunu göstermektedir. Ayrıca bireylerin, kendi kişilik özellikleri ve kariyer değerlerini tanımalarının daha bilinçli ve tutarlı kariyer seçimleri yapmalarına katkı sağlayabileceği vurgulanmaktadır. Çalışmanın yalnızca bir şehirdeki üniversite öğrencileriyle sınırlı olması, bulguların genellenebilirliği açısından bir kısıt oluşturmaktadır. Bu nedenle, ileride yapılacak araştırmalarda farklı illerden daha geniş örneklemlerle çalışılması, ayrıca nitel yöntemlerin de kullanılarak daha derinlemesine analizlerin gerçekleştirilmesi önerilmektedir.