Elif Selen Batıgün
Bu çalışma, milletlerarası ticarette ödeme güvenliğinin temininde kritik bir rol üstlenen belgeli akreditif işlemlerini hem maddi hukuk hem de milletlerarası özel hukuk perspektiflerinden incelemeyi amaçlamaktadır. Belgeli akreditifin, ticari aktörler arasındaki güven eksikliğini gidererek milletlerarası ticareti kolaylaştıran temel bir ödeme mekanizması olduğu vurgulanırken, işlemin doğasının karmaşıklığına dikkat çekilmektedir. Bu çerçevede belgeli akreditif işleminin hukuki niteliğinin “parçalama görüşü” esas alınarak belirlendiği bu çalışmada, belgeli akreditifin birden çok hukuki işlemden oluştuğuna odaklanılmıştır. Uygulamada belgeli akreditif ilişkisinin esasına, hukuki nitelemeden bağımsız bir şekilde Uluslararası Ticaret Odası (International Chamber of Commerce) (ICC) tarafından kaleme alınan Akreditiflere İlişkin Tekdüzen Teamül ve Uygulamalar (Uniform Customs and Practice for Documentary Credits (UCP) 600 kurallarının uygulandığı görülmektedir. UCP 600 kurallarının uygulanmadığı veya uygulanamadığı belgeli akreditif ilişkilerinin de gündeme gelebilme olasılığı vardır. UCP 600 hükümlerinin devre dışı kaldığı durumlarda, akreditif ilişkisinin hukuki niteliği konusunda parçalama görüşü belirleyici bir yaklaşım olarak öne çıkmaktadır. Parçalama görüşü gereği, belgeli akreditifin aktörlerinin bu ilişki kapsamında gerçekleştirdikleri her bir hukuki ilişki bakımından yabancılık unsuru ve uygulanacak hukuk açısından müstakil olarak bir değerlendirme yapılmasının gerekliliği savunulmaktadır. Bu itibarla iki bölümden oluşan çalışmamızın ilk bölümünde, belgeli akreditifin maddi hukuk perspektifine; ikinci bölümde ise özellikle 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun (MÖHUK) m. 24’ün uygulanmasıyla, akreditifin içeriğinde yer alan her bir ilişkiye uygulanacak hukukun tayin edilmesine odaklanılmıştır. Nihayetinde, bu çalışma, belgeli akreditif işlemlerinin hukuki boyutunu çok yönlü bir yaklaşımla ele alarak, milletlerarası ticaret hukuku alanındaki akademik literatüre katkıda bulunmayı hedeflemektedir.