Yusuf ALPDOĞAN
Bu çalışmanın amacı, zihin yetersizliği olan öğrencilerle çalışan öğretmenlerin mizaha ilişkin görüşlerini incelemektir. Araştırma, mizahın algılanabilen türleri, duygusal düzenleyici rolü, öğrenme sürecine katkıları, sosyal ve iletişimsel yansımaları, kullanılan mizah araçları ve bireysel farklılıklar bağlamında ele alınmıştır. Çalışma nitel araştırma deseninde yürütülmüş; araştırmanın katılımcılarını zihinsel yetersizliği olan öğrencilerle çalışan 15 öğretmen oluşturmuştur. Veriler yarı yapılandırılmış görüşme formları aracılığıyla toplanmış ve tematik analiz yöntemiyle çözümlenmiştir. Bulgular, öğrencilerin özellikle somut, görsel ve bedensel mizah türlerini daha kolay algıladıklarını; soyut mizahı algılamada ise güçlük yaşayabildiklerini göstermektedir. Mizahın çoğunlukla öğrencilerin olumlu duygular geliştirmelerine, dikkat ve odaklanma düzeylerinin artmasına, öğrenme sürecinin kolaylaşmasına ve sosyal etkileşimlerin güçlenmesine katkı sağladığı belirlenmiştir. Bununla birlikte, mizahın etkisinin öğrencilerin algı düzeyi, dil ve iletişim becerileri gibi bireysel özelliklere bağlı olarak farklılaştığı görülmüştür. Sonuç olarak mizahın, özel eğitim ortamlarında bilinçli, planlı ve bireysel farklılıklara duyarlı biçimde kullanıldığında öğretim sürecini destekleyici bir araç olduğu söylenebilir.