Fatih ÖZASLAN, Feyza KURNAZ ŞAHİN
Bu çalışma, Birinci Dünya Savaşı sırasında Osmanlı Devleti’nin seferberlik uygulamaları kapsamında silah altına alınan, ancak savaş koşulları içinde akıbeti belirlenemeyen askerler ile sivil memurların ailelerinin devletle kurduğu ilişkiyi incelemektedir. Araştırmanın amacı, kayıp sonrasında ailelerin yaşadığı bürokratik belirsizlikleri, mali mağduriyetleri ve maaş bağlanması sürecinde ortaya çıkan hukuki boşlukları ortaya koymaktır. Ölüm, esaret, firar ve kayıp hâllerinin iç içe geçtiği savaş ortamında birçok kişinin hayat ve mematı uzun süre açıklığa kavuşmamış; yakınları dilekçe ve arzuhallerle devlet kurumlarına başvurarak hem bilgi hem de geçim desteği talep etmiştir. Çalışma, kayıp statüsünün tanımlanması ve hak taleplerinin düzenlenmesi sürecinde devletin geliştirdiği pratikleri ailelerin bürokrasiyle yürüttüğü müzakere üzerinden değerlendirmektedir. Bu yönüyle makale, savaşın yalnız cephede değil, idari işlemler, maaş talepleri ve aile geçimi üzerinden de toplumsal sonuçlar doğurduğunu göstermektedir. Osmanlı Arşivi, ATASE Arşivi, Kızılay Arşivi ve telif eserler temelinde hazırlanan makale, savaş tecrübesinin cephe gerisindeki aile, hukuk ve geçim boyutlarını görünür kılmaktadır.