Bura Adem Atasoy, Fatih Terzi, Bayram Uzun, Volkan Yıldırım
Türk imar hukukunda mülkiyet hakkı kısıtlamalarından kaynaklanan mağduriyetlerin giderilmesi ve kamulaştırmasız el atma sorunlarının çözümü amacıyla 7534 sayılı Kanun ile İmar Hakkı Aktarımı (İHA) yöntemi yasal bir zemine kavuşmuştur. Bu çalışmanın amacı; 3194 sayılı İmar Kanunu ve Arazi ve Arsa Düzenlemeleri Hakkında Yönetmelik hükümleri çerçevesinde kurgulanan İHA modelinin uygulanabilirliğini, teknik kısıtlarını ve mülkiyet yapısına etkilerini analiz etmektir. Çalışmada, mevzuatla tanımlanan çerçeve doğrultusunda seçilen üç örnek uygulama üzerinden tam aktarım, rezerv kapasite kullanımı ve kısmi aktarım durumlarını içeren üç farklı senaryo incelenmiştir. Analizlerde, verici ve alıcı parseller arasındaki ilişki değer esaslı yöntemle değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, değer dengeleme mekanizmasının teorik olarak adil bir takas zemini sunduğunu ancak alıcı parsellerdeki %30 emsal artış tavanının, yüksek değerli verici parsellerin aktarımında tam aktarımı engelleyerek kısmi aktarımı zorunlu kılabildiğini göstermektedir. Bu durumun, verici parselin tapudan terkin edilememesine ve mülkiyetin kamu-gerçek kişi ortaklığına dönüşmesine yol açtığı tespit edilmiştir. Çalışma sonucunda sistemin sürdürülebilirliği için bakiye imar haklarının “İmar Hakkı Sertifikası” yoluyla yönetilmesi ve İlbank koordinasyonunda kurumsal bir takas mekanizmasının geliştirilmesi önerilmektedir.