Son Bui
Chuyển đổi số của cơ quan thuế Việt Nam giai đoạn 2021 – 2025 đã làm thay đổi đáng kể môi trường tuân thủ thuế của doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV). Bài viết sử dụng phương pháp tổng hợp tài liệu kết hợp thống kê mô tả từ dữ liệu thứ cấp để phân tích tác động của số hóa quản lý thuế đến hành vi tuân thủ của nhóm doanh nghiệp (DN) này. Trên cơ sở khung dốc trơn trượt của Kirchler, Hoelzl và Wahl (2008), nghiên cứu cho rằng chuyển đổi số ảnh hưởng đến tuân thủ thuế thông qua ba cơ chế chính: giảm chi phí và thời gian thực hiện nghĩa vụ thuế; tăng khả năng giám sát, phát hiện gian lận và củng cố tuân thủ bắt buộc; đồng thời nâng cao tính minh bạch và niềm tin. Qua đó, hỗ trợ tuân thủ tự nguyện. Bên cạnh ba cơ chế trên, quá trình này cũng đặt ra một số rào cản đối với DNNVV, đặc biệt là hạn chế về năng lực số, chi phí đầu tư và khoảng cách số. Kết quả cho thấy khai và nộp thuế điện tử gần như đã được phổ cập, tuy nhiên, mức độ này mới phản ánh việc sử dụng dịch vụ thuế số — điều kiện tiền đề của tuân thủ, chưa đồng nghĩa mức độ tuân thủ thuế đã được cải thiện tương ứng. Bài viết đề xuất chính sách cần cân bằng giữa giám sát và hỗ trợ, lấy người nộp thuế làm trung tâm nhằm nâng cao hiệu quả quản lý thuế tại Việt Nam.