Orkun Öngen
Bu çalışma, sinema ve tiyatro sanatlarının kesişiminde teatrallik ve temsil olgularını, nitel araştırma yöntemleri kapsamında tarihsel, felsefi ve kuramsal bir çerçevede analiz etmeyi amaçlamaktadır. Çalışmanın kapsamı, Antik Yunan’daki temsil sorunu ve teatrallik tartışmalarından başlayarak, modern avangart sahne estetiğine uzanan ve temsilin doğasına ilişkin süregelen kuramsal tartışmaları içermektedir. Araştırmada, teatrallik ve temsil olgularını incelemek üzere nitel bir yöntem benimsenmiş olup, disiplinler arası bir çerçevede, tarihsel analiz ve kuramsal çözümleme teknikleri kullanılmıştır. Araştırmanın bulguları, teatralliğin salt bir biçim sorunu değil, hakikat ile temsil arasındaki ontolojik ve epistemolojik gerilimin merkezi bir göstergesi olduğunu ortaya koymaktadır. Sinemanın, tiyatrodan devraldığı temsil kodlarını teknolojik olanaklarla dönüştürerek, teatral olanı kimi zaman görünmez kıldığı, kimi zaman ise onu belirginleştirerek eleştirel bir mesafe yarattığı tespit edilmiştir. Çalışmanın alana olan özgün katkısı, Brecht’in epik tiyatro araçlarının medyalar arası dolaşımı sonucu ortaya çıkan ve “mecralar arası diyalektik form” olarak kavramsallaştırılan yeni bir estetik yaklaşım biçimi önermesidir. Böylece tiyatro ile sinema arasındaki disiplinler arası bu etkileşim, saf bir temsil ya da gerçeklik illüzyonundan öte, izleyici nezdinde eleştirel düşünme ve algısal farkındalık üreten üçüncü bir uzam olarak değerlendirilmektedir. Özetle bu kesişim alanı için teatrallik ve temsil olguları üzerinden izleyicinin dünyayı algılama ve yeniden kurma biçimlerini şekillendiren güçlü bir düşünsel uzam olduğu söylenebilir.