İsmail Cem Özkurt
Enflasyon sorunu 1970’li yıllardan itibaren hem gelişmiş hem de gelişmekte olan ülkelerde kronik bir makroekonomik sorun haline gelmeye başlamıştır. Merkez bankaları enflasyon sorunu ile mücadele amacıyla geleneksel ve geleneksel olmayan para politikası araçları ile ekonomiye müdahale etmektedirler. Son yıllarda önemi giderek artan beklenti yönetimi bu amaçla kullanılan geleneksel olmayan araçlardan biridir. Ekonomik sistem içerisinde yer alan firma yöneticileri ve seçilmiş bireylerden oluşan veri gruplarına yönetilen sorulardan oluşan beklenti anketleri merkez bankalarının ileriye yönelik enflasyonist beklentilerin neler olduğuna dair fikir edinmesini sağlamaktadır. Bu çalışmanın amacı; Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından yayınlanan Piyasa Katılımcıları Anketi ile Tüketici Fiyatları Endeksi arasındaki eşbütünleşme ve nedensellik ilişkilerini ortaya koyabilmektir. Bu amaçla 2013:01-2024:06 dönemini kapsayan aylık verilerden oluşan toplam 138 gözleme dayalı ekonometrik analiz yapılmıştır. Çalışmada değişkenler arasındaki kısa ve uzun dönemli eşbütünleşme ilişkisi tespit edebilmek amacıyla Gecikmesi Dağıtılmış Otoregresif Sınır Testi Eşbütünleşme Testi (ARDL) ve nedensellik ilişkilerini tespit edebilmek amacıyla da Toda-Yamamoto Nedensellik Analizi yapılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre, beklenen enflasyon ile gerçekleşen enflasyon arasında hem kısa hem de uzun dönemde güçlü bir eşbütünleşme ilişkisi bulunmaktadır. Bunun yanı sıra değişkenler arasında 0.01 anlamlılık düzeyinde güçlü bir karşılıklı nedensellik ilişkisi tespit edilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre iki sonuca ulaşmak mümkündür. Bunlardan birincisi, Türkiye Ekonomisi’nde enflasyon beklentileri ile gerçekleşmelerinin birlikte hareket ettiğidir. Bu sonuca bağlı olarak ulaşılabilecek ikinci sonuç ise beklenti yönetiminin önemidir. Doğru bir beklenti yönetimi çerçevesinde enflasyon beklentileri enflasyon hedeflemesi politikasında bir çıpa görevi görebilecektir. İktisadi bir olay olan enflasyon sorunu ekonomi dışında meydana gelen siyasi ve jeopolitik risklerden de etkilenmektedir. Bu nedenle enflasyon sorunun çözümünde sadece ekonomik değil enflasyonu etkileyen diğer sorunların da çözülmesi gerekmektedir.