Kemal Taysı
Üretici ve tüketici arasında mal ve hizmetlerin transferini gerçekleştiren perakende sektörü günümüzde ekonomik yapı içinde dinamik bir rol oynamaktadır. Tüketim harcamalarının hatırı sayılır bir oranı perakende alış-veriş ile gerçekleşmektedir. Perakende satış hacminde meydana gelen artış veya azalış ülke ekonomisinin durumuna ilişkin de bilgiler sunmaktadır. Bu çalışmada; ekonomi içinde önemli yeri olan perakende sektörü ile ilgili olarak Türkiye’de 2015-2023 döneminde Borsa İstanbul’da işlem gören ve mali verilerine ulaşılabilen 5 zincir market örneklem olarak belirlenmiştir. Çalışmada, Net Satış Hasılatı ile Faaliyet Karı Oranı bağımlı değişken olmak üzere kurulan iki modelde bağımsız değişkenler ise; Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri, Maddi Duran Varlıklar, Maddi Olmayan Duran Varlıklar, Stok Dönüş Süresi, İşletme Yaşı şeklindedir. Yapılan panel veri analizi bulgularına göre; her iki model de istatistiksel olarak anlamlı bulunmuş olup; Net satış hasılatına etki eden firma içi faktörlerin araştırıldığı analiz sonuçları yönünden; pazarlama satış ve dağıtım giderleri ile işletme yaşının net satış hasılatı üzerinde anlamlı ve pozitif etkisinin olduğu, stok devir süresinin ise satışlar üzerinde anlamlı ve negatif etkisinin olduğu belirlenmiştir. Ayrıca, faaliyet karlılığını etkileyen firma içi faktörlerin araştırıldığı analiz sonuçlarına göre ise; net satış hasılatı ile maddi olmayan duran varlıkların faaliyet karlılığı üzerinde anlamlı ve pozitif, stok devir süresinin ise faaliyet karlılığı üzerinde anlamlı ve negatif yönde etkisinin olduğu belirlenmiştir. Bu çalışmanın; yatırımcılara ve perakende sektöründe faaliyette olan firma ortakları ve yöneticilerine satış hasılatı ve karlılık perspektifinde alacakları kararlarda katkı sağlaması beklenmektedir. İleride araştırmacıların farklı değişkenleri kullanarak perakende sektöründe veya başka sektörlerdeki şirketlerin net satış hasılatına ve karlılığına etkisini araştırmaları öngörülmektedir.