Gonca YÜZBAŞI KÜNÇ
Artan farklı çevre sorunları nedeniyle dünyanın geldiği noktada ülkelerin çevre performansı daha da önemli hale gelmiştir. Çevresel sorunların yol açtığı problemler farklı göstergelerle ölçülmektedir. Son yüzyılda birçok kurum, çevreye verilen zararların azaltılması amacıyla farklı çevresel göstergeler ile farklı endeksler meydana getirerek, ülkelerin çevre korumaya yönelik tutumlarını belirlemeye çalışmıştır. Bu kapsamda ülkelerin çevre performansları ile ilgili olarak geliştirilen çevre performans endeksi göstergeleri ile Çok Kriterli Karar Verme yöntemleri kullanılarak ülkeler sıralanmıştır. Bu çalışma da ülkelerin çevre performanslarını temsil eden göstergeleri bir arada inceleyen Çevresel Performans Endeksi’nin (ÇPE) verilerinden yararlanılmıştır. Çalışmaya konu olan göstergelerin önem düzeyleri CRITIC ve Entropi yöntemleri ile belirlenmiştir. CRITIC yöntemine göre çevresel performansı en çok Bio Çeşitlilik ve Habitat göstergesi etkilerken, Ekosistem Hizmetleri göstergesi en az etkileyen kriter olmuştur. Entropi ’ye göre çevre performansını en fazla etkileyen gösterge Ekosistem Hizmetleri, en az etkileyen değişken Asit Yağmurlarıdır. Çevresel performans seviyeleri PROMETHEE yöntemi ile belirlenmiştir. Çalışmada üç farklı sıralama yapılmıştır. Bunlar Entropi ağırlıklı PROMETHEE, CRITIC ağırlıklı PROMETHEE ve ÇPE ağırlıklı PROMETHEE sıralamalarıdır. Elde edilen sıralamalar orijinal ÇPE sıralamaları ile karşılaştırılmıştır. Sırlamamaların hem kendi aralarında hem de orijinal ÇPE sıralaması ile arasındaki hata kareleri oranları (HKO) hesaplanmıştır. ÇPE sıralaması ile ÇPE ağırlıklı PROMETHEE sıralaması arasında en düşük HKO değeri elde edilmiştir. ÇPE sıralaması ile Entropi ağırlıklı PROMTEHEE sıralaması arasında en yüksek HKO değeri elde edilmiştir. Danimarka her sırlamada çevresel performansı en iyi olan ülke olarak belirlenmiştir.