Nizamettin Öztürkçü
Demiryolu taşımacılığı, düşük maliyet, enerji verimliliği ve çevresel sürdürülebilirlik gibi avantajlarıyla önemli bir taşıma türüdür ve son yıllarda özellikle yük taşımacılığında yeniden önem kazanmıştır. Bu çalışma, 2019–2023 yılları arasında seçilmiş Avrupa Birliği (AB) ülkeleri ve Türkiye’nin demiryolu yük taşımacılığı performansını karşılaştırmalı olarak değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Çalışmada, performans ölçümünde çok kriterli karar verme (ÇKKV) yöntemlerinden nesnel değerlendirmeye dayalı çıktılar veren Entropi, CRITIC ve ortak ağırlıklandırma yöntemleriyle kriter ağırlıkları belirlenmiş, ardından iki farklı sıralama yöntemi olan SAW ve WPM yöntemlerini bütünleştirdiğinden dolayı CODAS yöntemi seçilerek ülkelerin sıralaması yapılmıştır. Analizde sekiz kriter kullanılmıştır ve ortak ağırlıklandırma sonuçlarına göre en önemli kriter, uluslararası taşınan konteyner hacmi olmuştur. Elde edilen sıralama sonuçlarına göre Almanya, demiryolu yük taşımacılığında en yüksek performansa sahip ülke olmuştur. Almanya’yı İtalya ve Polonya izlemiştir. Türkiye, son yıllarda artan altyapı yatırımlarına rağmen 10. sırada yer almış ve demiryolu yük taşımacılığı performans sıralamasında iyi bir sıralama elde edememiştir. Duyarlılık analizi, modelin tutarlılığını desteklemiş ve özellikle Almanya, İtalya, Polonya ve Fransa’nın sıralamalarında farklı eşik değerlerinde değişim gözlenmemiştir. Sonuç olarak çalışma, AB ülkeleri ve Türkiye’nin demiryolu yük taşımacılığı performansını nesnel yöntemler üzerinden karşılaştırarak literatürdeki boşluğu doldurmakta ve politika yapıcılar için öneriler sunmaktadır.