Osman BOSTAN
Bu çalışmada, ferşî kıraat farklılıklarının bağlam, dilsel tevcîh ve mânaya yansımaları çerçevesinde iki örnek kelime üzerinden incelenmesi konu edilmektedir. Kur’ân’daki kelime merkezli vecihlerin âyetlerin anlam örgüsünü nasıl etkilediği önemli bir mesele olmakla birlikte, bu vecihlerin bağlam, sarfî-nahvî yapı, hüccet literatürü ve tefsirî yorumlar birlikte gözetilerek ele alındığı örneklem temelli çalışmaların sınırlı oluşu araştırmanın temel problemini oluşturmaktadır. Bu nedenle çalışmada, ferşî kıraat vecihlerinin anlam ufkuna katkısının somut ve takip edilebilir bir örneklem üzerinden ortaya konulması amaçlanmaktadır. Bu yolla ferşî farklılıkların âyetin bağlamını ve tefsir imkânlarını zenginleştiren bir anlam çeşitliliği sunduğu gösterilmeye çalışılmakta; böylece literatürdeki boşluğun kısmen giderilmesi ve alana mütevazı bir katkı sağlanması hedeflenmektedir. Yöntem olarak nitel araştırma kapsamında doküman analizi benimsenmiş; metodolojik birlik sağlamak üzere sahih kıraatler içinde yer alan ve her biri dört vecihle rivayet edilen el-Bakara 2/245’teki “فَيُضَاعِفَهُ” ile el-A‘râf 7/57’deki “بُشْرًا” kelimeleri örneklem olarak seçilmiştir. İlgili vecihler, âyetlerin bağlamı gözetilerek sarfî ve nahvî tevcîh ile hüccet literatüründeki dilsel açıklamalar ışığında değerlendirilmiş; ortaya çıkan dilsel veriler klasik tefsirlerdeki mânalandırmalarla birlikte ele alınmıştır. Elde edilen bulgular, el-Bakara 2/245’teki tef‘îl ve mufâ‘ale farkının ilâhî artırmanın yoğunluk ve genişlik derecelerini farklılaştırdığını; ref‘-nasb farklılığının ise artırmayı ya istifhama bağlı şartlı bir karşılık ya da bağımsız bir ilâhî fiil olarak okuma imkânı sunduğunu göstermektedir. el-A‘râf 7/57’deki “بُشْرًا/نُشُرًا/نُشْرًا/نَشْرًا” vecihleri ise rüzgârın rahmetin müjdecisi olma, bulutu taşıma ve ölü toprağın dirilişine hazırlık yapma gibi fonksiyonları farklı tonlarda öne çıkarmaktadır. Sonuç olarak çalışmada, iki örnek kelime üzerinden ferşî kıraat farklılıklarının âyetlerin bağlamsal bütünlüğünü güçlendiren ve tefsirî imkânları genişleten çok katmanlı bir anlam zenginliği sunduğu ortaya konulmaya çalışılmaktadır.