Ülfer Karabulut
el-Akāidü’l-Adudiyye adlı eser üzerine Celâleddin ed-Devvânî’nin (ö. 908/1502) kaleme aldığı Şerhu’l-Celâl, geniş bir coğrafyada etkili olmuş önemli kelam metinlerindendir. Eser yazıldığı dönemden itibaren yoğun ilgiye mazhar olmuş; Osmanlı, Acem, Şam, Orta Asya ve Hint alt kıtasında pek çok haşiye, tâlik, muhakemat ve tercüme çalışmasına konu olmuştur. XX. yüzyıla kadar süren bu faaliyet neticesinde Şerhu’l-Celâl üzerinden devam eden hacimli bir literatür oluşmuştur. Şerhu’l-Celâl literatüründeki nispet hatalarını konu edinen bu çalışmada gerçekte sahibi olmadığı bir müellife nispet edilen haşiyeler ve başka bir eser olmasına rağmen Şerhu’l-Celâl haşiyesi ya da şerhi olarak kaydedilen eserler hakkındaki hataların tashihi amaçlanmaktadır. Bu hataların tashihi, Şerhu’l-Celâl literatürüyle ilişkili çalışmalarda eserlerin yazıldığı coğrafyanın, dönemini ve müellifinin hatalı tespiti sebebiyle olacak isabetsiz yorumların ve değerlendirmelerin önünün alınması bakımından önem taşımaktadır. Bu bağlamda tespit edilen Yûsuf b. Muhammed Cân el-Karabâğî el-Muhammedşâhî, Câmî el-Mervezî, Mahmûd Hasan ve Muhammed b. Hâc Hamîd el-Kefevî’nin Şerhu’l-Celâl haşiyeleriyle ilgili kütüphane kataloglarında ya da ikincil literatürde yer alan hatalı nispetlere dikkat çekilmiş ve gerekçelendirilerek bu hatalar tashih edilmiştir. Ayrıca gerçekte Şerhu’l-Celâl haşiyesi olmadığı halde bu literatüre dahil edilen İsmâil Konevî’ye ait eserin, müellifin kendi yazdığı Risâle fî ilmihî teʿâlâ’nın şerhi olduğu ortaya konulmuştur.