Seniha Senanur Bacakoğlu, Engin Özdemir
Endüstri 4.0 ve Endüstri 5.0 paradigmleriyle birlikte hız kazanan dijital dönüşüm süreci, iş sağlığı ve güvenliği (İSG) yönetiminde veri odaklı, öngörücü ve insan merkezli yaklaşımların benimsenmesini zorunlu hâle getirmiştir. Bu bağlamda dijital ikiz teknolojisi; çalışma ortamlarının sanal olarak modellenmesi, risklerin önceden tahmin edilmesi ve güvenlik performansının optimize edilmesi açısından önemli bir potansiyel sunmaktadır. Ancak dijital ikiz teknolojilerinin İSG alanındaki bilimsel gelişimini bütüncül bir bakış açısıyla ele alan bibliyometrik çalışmaların sınırlı olduğu görülmektedir. Bu çalışmanın amacı, dijital ikiz teknolojilerinin iş sağlığı ve güvenliği literatüründeki bilimsel yapısını, tematik odaklarını ve araştırma eğilimlerini bibliyometrik bir yaklaşımla sistematik olarak incelemektir. Bu doğrultuda, 2019-2025 yılları arasında yayımlanan toplam 58 akademik çalışma, Web of Science Core Collection veri tabanından elde edilmiştir. Yayınların yıllara, ülkelere, yazarlara, kurumlara, dergilere ve araştırma alanlarına göre dağılımları analiz edilmiş; anahtar kelimeler arasındaki ilişkiler ağ, örtüşme ve yoğunluk haritaları aracılığıyla değerlendirilmiştir. Bibliyometrik görselleştirmeler VOSviewer yazılımı kullanılarak oluşturulmuştur. Elde edilen bulgular, dijital ikiz tabanlı İSG çalışmalarının özellikle ergonomi, artırılmış gerçeklik, sanal gerçeklik, insan robot iş birliği, yapım güvenliği ve akıllı üretim sistemleri temalarında yoğunlaştığını göstermektedir. Ayrıca literatürde, üretim odaklı dijital ikiz uygulamalarından, yapay zekâ destekli, etkileşimli ve insan-merkezli güvenlik yaklaşımlarına doğru belirgin bir yönelim olduğu tespit edilmiştir. Bu çalışma, dijital ikiz teknolojilerinin iş sağlığı ve güvenliği alanında proaktif ve sürdürülebilir güvenlik yönetimi için stratejik bir araç olarak konumlandığını ortaya koymakta; araştırmacılar, uygulayıcılar ve politika yapıcılar için yol gösterici bir çerçeve sunmaktadır.