Antea Group
In mei en juni heeft Antea Group in opdracht van CroonenBuro5 een archeologische begeleiding (variant IVO-P) uitgevoerd. De aanleiding tot het archeologisch onderzoek is het voornemen van de opdrachtgever om een bestaande persleiding onder de Dorpsstraat - Heuvel te vernieuwen. De persleiding Riethoven voert het rioolwater, middels een Ø200 en een Ø250 mm persleiding, af vanuit het pompgemaal Riethoven voorbij Westerhoven naar de vrijvervalriolering Riool-Zuid, die het afvoert naar de RWZI-Eindhoven. De gemeente Bergeijk wil een fietspad aanleggen op een deel van het tracé van de bestaande persleiding (circa 800 meter). De persleiding moet daarvoor worden verlegd en ook gelijk worden vernieuwd (zie voor het plangebied afbeelding 1). Voor het aanleggen van de persleiding zal over een lengte van circa 800 meter en een breedte van 6 meter gegraven worden tot een diepte van circa 1,5 meter onder maaiveld. Volgens het beleid van de gemeente Bergeijk is archeologisch onderzoek in het plangebied verplicht. In het kader van de werkzaamheden, voor zowel de aanleg van de fietspaden als de persleiding is in 2018 door Antea Group een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd. Volgens het gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel geldt voor het plangebied een verwachting voor bewoningsresten, resten van begraving en sporen van agrarische activiteit uit de periode paleolithicum tot en met nieuwe tijd. Archeologische resten kunnen worden aangetroffen in het gehele plangebied. Op basis van het bureauonderzoek (dat dus een groter plangebied betrof dan het huidige tracé) werd geadviseerd om in onverstoorde delen van het plangebied, waar bodemingrepen dieper dan 30 cm gepland staan, de werkzaamheden archeologisch te begeleiden (conform protocol Proefsleuven KNA 4.1, variant archeologische begeleiding en de richtlijnen van de gemeente Bergeijk). Omdat gebleken is dat de bestaande persleiding op het tracé van het aan te leggen fietspad gelegen is en de bodem daar naar verwachting al verstoord zal zijn, werd ervoor gekozen de aanleg van het fietspad ten zuiden van Riethoven niet te begeleiden. In tegenstelling tot de werkzaamheden bij het fietspad zal bij de aanleg van de persleiding mogelijk in onverstoorde grond worden gegraven. Hier is er een kans dat archeologische resten verstoord raken en daarom is een archeologisch onderzoek noodzakelijk. Omdat het onderzoek plaatsvindt in de openbare ruimte is voorafgaand archeologisch onderzoek vermoedelijk niet mogelijk. Daarom is gekozen om de geplande grondwerkzaamheden archeologisch te begeleiden (IVO-P variant archeologische begeleiding, KNA 4.1, protocol 4003). Conclusie Op basis van het vooraf opgestelde verwachtingsmodel geldt een hoge verwachting voor de periode vanaf het laat-paleolithicum tot en met de nieuwe tijd, vanwege de ligging van het plangebied op een deels lage en deels hoge dekzandrug, nabij een beekdal. In werkput 1 en 3 tot en met 7 zijn archeologische sporen aangetroffen waardoor is sprake is van vindplaatsen. Het betreffen losstaande kuilen, paalkuilen en greppels die zich bevinden in de top van de C-horizont (dekzand). In werkputten 1, 4 en 5 liggen greppels die op basis van het aangetroffen vondstmateriaal dateren in de periode late middeleeuwen – nieuwe tijd. Het betreft zeer waarschijnlijk oude perceleringsgreppels. Het is niet duidelijk of de perceleringsgreppels samenhang hebben, gezien het aardewerk niet specifieker gedateerd kan worden. In werkput 6 is in twee kuilen handgevormd aardewerk uit de ijzertijd aangetroffen. Ookzijn in de akkerlaag (S2000) in werkput 6 drie aardewerkscherven gevonden met een datering in de ijzertijd. In werkput 6 is daarmee sprake van een vindplaats uit de ijzertijd. Er zijn geen aanwijzingen voor structuren, zoals huisplattegronden, waargenomen. Mogelijk gaat het met name om de periferie van een erf of om sporen van agrarisch landgebruik. De hoge verwachting kan daarmee alleen bevestigd worden voor de periode ijzertijd en de periode late middeleeuwen – nieuwe tijd. Wat betreft de overige perioden kan de verwachting in het plangebied naar laag worden afgeschaald, gezien er geen resten zijn aangetroffen die wijzen op bewoning in de periodes. Advies Met de archeologische begeleiding heeft de opdrachtgever gekozen voor en behoud ex situ van de aanwezige archeologische resten. De geplande ontwikkeling kan dan ook doorgang vinden zonder verder archeologisch onderzoek. Hoewel op het tracé geen nederzettingssporen zijn waargenomen, is het wel aannemelijk dat er, net zoals bij eerder onderzoek in de omgeving van het plangebied is geconcludeerd, in de nabijheid van het plangebied sprake kan zijn van nederzettingen die met de aangetroffen sporen verband kunnen houden (met name voor de periode ijzertijd en de periode late middeleeuwen – nieuwe tijd). Het advies is dan ook om voorafgaand aan toekomstige graafwerkzaamheden in de nabije omgeving van het plangebied archeologisch onderzoek uit te voeren of deze graafwerkzaamheden onder archeologische begeleiding te laten uitvoeren. Ook voor vrijgegeven (delen van) plangebieden bestaat altijd de mogelijkheid dat er tijdens graafwerkzaamheden toch losse sporen en vondsten worden aangetroffen. Het betreft dan vaak kleine sporen of resten die niet door middel van een booronderzoek kunnen worden opgespoord. Op grond van artikel 5.10 van de Erfgoedwet dient zo spoedig mogelijk melding te worden gemaakt van de vondst bij de Minister (de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed: telefoon 033-4217456). Een vondstmelding bij de gemeentelijk of provinciaal archeoloog kan ook.