Hasan ŞAHİN, Nehir Öztürk, Ayşe Begüm Yalçin
Bu araştırma, depreme maruz kalan bireylerin, ülkemizin farklı bir coğrafi bölgesinde tekrar deprem yaşanması durumunda yaşadıkları travma ve stres bozukluğu üzerine odaklanmaktadır. Bu çalışma, benzer konularda literatürde sınırlı sayıda bulunan araştırmalardan farklı bir perspektif sunmayı hedeflemektedir. Araştırma, çok sayıda bina ve altyapıyı etkileyerek büyük hasara yol açan; birçok vatandaşın yaşamını yitirdiği, birçoğunun yaralandığı ve sağ kalanlar için ciddi psikolojik zorluklar oluşturan 1999 Marmara veya Düzce depremlerinden en az birini yaşamış, 23 Kasım 2022 Düzce Depremi’nden doğrudan etkilenmiş ve ayrıca 2023 Kahramanmaraş merkezli depreme sosyal medya gibi yollarla tanıklık etmiş 18 yaş üstü bireylere uygulanan anket yoluyla gerçekleştirilmiştir. Temel amacımız, deprem deneyimi yaşamış bireylerin, farklı bir bölgede meydana gelen depremlerin etkilerini anlama ve bu durumun psikolojik yansımalarını inceleme çabasıdır. Bölgesel araştırmalardaki eksiklikten kaynaklı olarak, bu çalışmanın konuya özgün bir katkı sağlaması ve bu alandaki boşluğu doldurması amaçlanmaktadır. Katılımcılar 206 kişiden oluşan kadın ve erkeklerdir. Bu bireylere anket uygulanarak ülkemizin farklı yerinde meydana gelen depremin insanları psikolojik olarak nasıl ve ne kadar etkilediği ortaya çıkarılmıştır. Sonuçlar, 6 ana faktör ve 41 alt faktörden oluşan anket doğrultusunda değerlendirilmiştir. Anketimizde “Yaşamdan Kopuş, Sosyal Sağlık, Ruhsal Değişim, Travma Kaygısı, Olgunlaşma, Kaçınma” şeklinde ifade edilen 6 faktör ve 41 ifadeden oluşan bir ölçek kullanılmaktadır. 41 maddeli alt faktörden, 1, 3, 4, 14, 15, 16, 18, 20, 23, 24, 25, 26, 27, 34 ifadeleri, 3’ün üzerinde değer alarak özel bir önem kazanmıştır. Elde edilen bulgular, depremin bireyleri psikolojik olarak zorunlu bir değişime sürüklediğini ve çeşitli travmaları tetiklediğini göstermiştir. Bu ölçek kullanılarak depreme maruz kalan bireylerde meydana gelen psikolojik etkiler incelenmiştir. Bu tür araştırmalar, benzer travmatik deneyimlere sahip bireylerin desteklenmesine ve toplumların afetlere karşı direncini artırmak amacıyla psikolojik destek hizmetlerinin geliştirilmesine katkıda bulunmaktadır. Elde edilen sonuçlar, afetlere dayanıklılığı artırmak için yapılacak programların tasarımında rehberlik edebilir.