Ramazan Erdem
Ağır metal kirliliği, son yüzyılda sanayi alanındaki gelişmelere bağlı olarak sürekli artan, insan sağlığını önemli derecede tehdit eden küresel bir sorun haline gelmiştir. İnsan sağlığı açısından öneminden dolayı havadaki ağır metal kirliliğinin değişiminin izlenmesi büyük önem taşımaktadır. Silisyum (Si) kentsel alanlarda özellikle inşaat faaliyetlerinde yoğun şekilde kullanılmaktadır. Bundan dolayı havadaki konsantrasyonu sürekli artmaktadır. Üstelik Si, insan sağlığı açısından tehlike oluşturan elementlerden birisidir. Bu nedenle havadaki Si kirliliğinin değişiminin izlenmesi ve azaltılması büyük önem taşımaktadır. Bu çalışmada da ağır metal kirliliğinin yüksek düzeyde olabildiği kentsel alanlarda yoğun olarak yetiştirilen Pseudotsuga menziesii’nin havadaki Si kirliliğinin değişiminin izlenmesi ve azaltılması için kullanılabilirliği belirlenmeye çalışılmıştır. Çalışma kapsamında, 2021 yılı verilerine göre Avrupa'nın havası en kirli 5 şehri arasında yer alan Düzce’de yetişen Pseudotsuga menziesii gövde bölümlerinde Si konsantrasyonunun organ (dış kabuk, iç kabuk ve odun), yön ve son 60 yıllık dönemde yaş aralığına bağlı değişimleri değerlendirilmiştir. Çalışma sonucunda Si’un dış kabuktaki konsantrasyonunun oldukça yüksek olduğu, Pseudotsuga menziesii odunları içerisinde ise Si’un transfer olabildiği belirlenmiştir. Bu sonuçlara göre Pseudotsuga menziesii Si kirliliğinin değişiminin izlenmesi amacıyla kullanılabilecek uygun bir biyomonitor değildir. Ancak, özellikle odun kısmında yüksek oranda Si biriktirebildiğinden, kirliliğin azaltılması amacıyla kullanılabilecek uygun bir tür olduğu belirlenmiştir.