Dietrich Benner, Dariusz Stępkowski
Artykuł stanowi refleksję nad wkładem Johanna F. Herbarta w rozwój nowoczesnej pedagogiki, podkreślając jego rolę jako współtwórcy pedagogiki naukowej i pomysłodawcy równorzędności ogólnego i społecznego kształcenia podstawowego. W nawiązaniu do Rousseau, Fichtego i Herbarta autor analizuje koncepcję ukształcalności jako fundamentalnego pojęcia pedagogicznego, które powstało w okresie transformacji od społeczeństwa przednowoczesnego do nowoczesnego i charakteryzuje nowoczesną pedagogikę. Szczegółowo został omówiony trójczłonowy układ myślenia i działania pedagogicznego, który zaproponował Herbart: wychowanie dyscyplinujące, nauczające i konsultatywne, i jego zastosowanie w systemie szkolnym i pracy socjalnej. Autor podkreśla znaczenie Herbartowskich idei etycznych dla kształtowania jednostki i społeczeństwa, argumentując, że nowoczesne kształcenie podstawowe musi mieć zarazem wymiar ogólny i społeczny.